กด LIKE คำชมที่จริงใจ หรือ หลอกลวง (โหมดพัฒนาถ่ายภาพสตรีท)

บทความ : อาทิตย์ เลิศรักษ์มงคล

จากคอลัมน์ In my opinion ใน SPTEP ฉบับที่ 18 คลิกอ่านต้นฉบับ

มีหลายๆคนที่เริ่มต้นถ่ายภาพสตรีท แล้วมักจะมาบ่นกับเราว่า “ไม่ค่อยมีคน Like รูปเลย รู้สึกไม่มั่นใจ” ซึ่งมันก็เป็นเรื่องปกติมากๆสำหรับการเริ่มต้นถ่ายภาพไม่ว่าประเภทไหน ที่ย่อมต้องการการยอมรับ ต้องการ “คำชม” ในสิ่งที่เราตั้งใจทำ ตั้งใจฝึกฝน เพื่อสร้างความมั่นใจให้อยากจะพยายามทำต่อๆไป ประหนึ่งการพยายามปีนเขาที่สูงชัน

สมัยเราเด็กๆ สักประมาณป.3 ที่โรงเรียนเริ่มมีให้เรียนวิชาดนตรีสากล ตอนที่เราเริ่มเรียนเกี่ยวกับการอ่านโน้ตเพลง ก็รู้สึกว่าตัวเองว่า เออ.. อ่านเป็นแล้ววุ๊ยยย เพื่อนครึ่งห้องยังอ่านไม่ได้เลย (ในทางกลับกัน วิชาอื่นๆก็คือนั่งมึนๆไปตั้งแต่เด็กยันโต) พอมันเริ่มมี ”คำชม” จากอาจารย์จากคนรอบข้างด้วยแล้ว ก็เลยรู้สึกว่าเออ ฉันชอบสิ่งนี้แหล่ะ แล้วก็เลือกที่จะทำสิ่งนี้ต่อไปเรื่อยๆ อันนี้เป็นหลักการสำคัญที่จะปลูกฝังเด็กๆให้รักในสิ่งไหนไปตลอด

หันมามองที่การถ่ายภาพสตรีท สำหรับเราแล้ว มันเป็นการถ่ายภาพที่ยากที่สุดในบรรดาการถ่ายภาพหลายๆประเภท เพราะนอกจากต้องมีมุมมองด้านศิลปะ , เครื่องมือ , ความคิดสร้างสรรค์ที่ดีที่พร้อมแล้ว ยังต้องมีความรวดเร็วในการตัดสินใจ และที่สำคัญที่สุด.. “ดวง”

แต่ความหมายของภาพถ่ายแนวสตรีท ยังเป็นปัญหาคลาสสิคถึงการขาดความเข้าใจในวงกว้าง ทำให้คำว่า “ภาพสตรีท” ในหัวแต่ละคนแตกต่างกันไป โดยเฉพาะคนที่ยังไม่ได้ศึกษาในการถ่ายภาพสตรีทอย่างลึกซึ้ง เพราะฉะนั้นเราจะพบเห็นกันบ่อยๆแม้แต่ในกลุ่มถ่ายภาพหลายๆกลุ่มที่ไม่ได้เฉพาะเจาะจงด้านการถ่ายสตรีท ก็ยังมีความเข้าใจในความหมายของ “ภาพสตรีท” บิดเบี้ยวไป เพราะฉะนั้นได้รับการยอมรับ หรือ “คำชม” ที่มือใหม่มองหา จากความเข้าใจที่ยังไม่ตรงกัน ก็อาจจะทำให้การเริ่มต้นของพวกเขาผิดเพี้ยนไปได้ ซึ่ง “คำชม” ที่ว่านี้ ถ้ามาจากจุดเริ่มต้นที่ดี มันก็เป็นประหนึ่งกระติกน้ำเย็นที่เหน็บไว้ข้างนักปีนเขา

ทุกวันนี้ เราทุกคนมีโลกอยู่สองใบขนานกันไปในแต่ละวัน ทั้งโลกจริงและโลกเสมือนบนออนไลน์ ซึ่งไอ้กิจกรรมต่างๆของการโพสภาพต่างๆสมัยนี้ มันก็มักจะไปอยู่ในโลกออนไลน์ ดังนั้น ไอ้กระติกน้ำเย็นกระติกนั้น หรือ “คำชม” มันก็เลยไปแปะอยู่ในโลกที่เราไม่แน่ใจว่า มันคือกำลังใจที่แท้จริง หรือหลอกลวงให้เรายิ่งหลงทางกันแน่

ตอนเริ่มถ่ายภาพสตรีทแรกๆ เราเองก็ไม่ต่างจากทุกๆคน คือนอกจากจะต้องอาศัยความเข้าใจในการถ่ายสตรีทที่แทบจะเปลี่ยนวิธีคิดทุกอย่างแล้ว ตอนเริ่มนี่ก็อายุเยอะด้วย ปกติก็เป็นคนหัวไปได้ช้ากว่าชาวบ้าน ทำให้การปีนเขานี้ เป็นการปีนที่มันยากลำเค็ญ อุ้ยอ้าย ไอ้กระติกน้ำเย็นที่ว่านี่แทบจะเรียกว่าเป็นกระติกที่ว่างเปล่าก็ว่าได้ โพสภาพที่ตั้งใจถ่ายไปทีนึง กริบ.. เลยทีเดียว แต่การ Like ที่ว่านี้ เราควรมานับเป็น “คำชม” ที่ยอมรับได้หรือไม่? วันนี้เราจะมาคุยกันเรื่องนี้ล่ะ

ความหมายของการกด Like

ถ้าใครเคยดูหนังเรื่อง The Social Network หนังของ David Fincher เมื่อปี 2010 ก็คงจะเข้าใจดีว่า การกด Like ใน Facebook มันมีต้นทางไอเดียหนึ่งมาจากโปรแกรมการเลือกระหว่าง ชอบ หรือ ไม่ชอบ ( Hot or Not ) เช่น ผู้หญิงคนนี้ “สวยหรือไม่สวย” ในความหมายลึกๆมันก็คือการ “ตัดสิน” ว่าอะไรดีกว่าอะไรไปในตัว นี่คือรากเหง้าของมัน

แต่ในการการ”ตัดสิน”นั้น เมื่อเปรียบเทียบกับการตัดสินการประกวดอะไรก็ตาม กรรมการตัดสินย่อมต้องมีคุณวุฒิในสิ่งนั้นๆ เป็นที่ยอมรับ ยิ่งกรรมการตัดสินน่าเชื่อถือเท่าไหร่ การประกวดนั้นก็ยิ่งได้รับการยอมรับในวงกว้างมากเท่านั้น

ถ้าเราลองวิเคราะห์ไปว่า กรรมการคนนั้นๆน่าเชื่อถือแค่ไหน?  อย่างที่พูดถึงเรื่องกลุ่มถ่ายภาพต่างๆเอง สมมติว่าแนวทางการถ่ายภาพของกลุ่มนั้นๆเป็นแนวอื่นๆ เช่น แนว Landscape หรือ Portrait วิธีคิด ความชอบในงานของช่างภาพในกลุ่มนั้นๆก็อาจจะแตกต่างออกไปก็ได้ ไม่ได้แปลว่ากรรมการคนนั้น จะสามารถตัดสินได้ในทุกแนวทาง การ Like หรือ ไม่ Like นั้น อาจจะเป็นคำหลอกให้เราหลงทางไปไกล

หรืออย่างเช่นเพื่อนใน Facebook เรา ใน Instagram เรา น่าเชื่อถือแค่ไหนที่จะบอกว่าสิ่งที่เรากำลังทำอยู่นี้ ดีหรือไม่ดียังไง? เช่น แฟนเราก็อาจจะต้องบอกว่าภาพเราสวย ทั้งๆที่เขาไม่รู้จักว่าภาพสตรีทที่ดีคือแบบไหน? หรือเพื่อนเราที่อาจจะชอบภาพวิวสวยงาม ก็อาจจะเข้ามาด่าว่า “มึงถ่ายอะไรของมึงวะ” ก็ได้เช่นกัน

ในอีกกรณีนึง ในความหมายของการกด Like มันไม่ได้แปลตามความหมายในพจนานุกรมว่า Like แปลว่า “ชอบ” เช่น เราอาจจะชอบสาวคนนึงใน Facebook  แต่เราอาจจะไม่ได้สนใจคอนเทนต์ที่สาวคนนั้นโพสสักเท่าไหร่หรอก การกด Like เป็นเสมือนการบอกคนนั้นว่า “ช่วยหันมาสนใจฉันหน่อย” ก็เป็นได้

หรือในมิติของการกด Like ซับซ้อนขึ้นไปอีก เช่น เราอาจจะโพสคำว่า “วันนี้โสด” แล้วคุณภรรยาก็เข้ามากด Like ในมิตินี้ คุณภรรยาคงไม่ได้มีความหมายว่า “ชอบ” คำพูดเราแน่ๆ แต่มันมีความซับซ้อนกว่านั้น เป็นต้น

เมื่อเห็นแล้วว่าตัวแปรที่จะทำให้ผลลัพธ์แตกต่างนั้น มีมากเหลือเกิน เราอาจจะต้องควบคุมตัวแปรนั้นใหม่ทั้งหมด เช่น การเปิด Account ใน Flickr ( คอมมูนิตี้ภาพถ่ายบนออนไลน์ที่ใหญ่มโหฬาร และมีชาวสตรีทจากทั่วโลกไปสุมหัวกันอยู่ในนั้นมากที่สุด ) เพื่อการโพสภาพสตรีทอย่างเดียว และส่งรูปนั้นๆเข้าไปในกรุ๊ปที่เกี่ยวกับภาพสตรีทเพื่อฟังการวิจารณ์จากช่างภาพที่เข้าใจงานภาพถ่ายสตรีท วิธีแบบนี้ก็เป็นการควบคุมตัวแปรในระดับหนึ่ง ผลที่ได้ ก็เสมือนการสร้างการประกวดที่มีกรรมการที่น่าเชื่อถือสำหรับงานของเราเอง

กรุ๊ปใน Flickr ที่โดดเด่นในด้านการให้คำวิจารณ์อย่างเช่น Street & Repeat 105 กรุ๊ปนี้ก่อตั้งโดยช่างภาพสตรีทรุ่นใหม่จากหลายๆประเทศมารวมตัวกัน ในแต่ละเดือน ทางกรุ๊ปจะแจกโจทย์ให้ทำทุกๆสองสัปดาห์โดยโจทย์จะถูกตั้งและคัดเลือกโดยช่างภาพสตรีทชื่อดังระดับโลก เมื่อเราส่งรูปแล้ว ทางกรุ๊ปจะ Approve ก่อนว่าเป็นไปตามกฏของการถ่ายสตรีทและของกลุ่มหรือไม่ เมื่อผ่านการ Approve แล้ว ภาพจะได้รับการวิจารณ์โดยช่างภาพในกรุ๊ปหลายๆคน ซึ่งคำวิจารณ์เหล่านี้ ตรงมาตรงไปทั้งในเชิงการถ่ายสตรีทและการตีความของโจทย์ด้วย

นอกจากใน Flickr เองแล้ว ใน Facebook เองก็ยังมีกรุ๊ปที่เปิดกว้างในการฝึกฝนอีกอย่างเช่น Street Photo Thailand เอง ก็สามารถโพสได้ โดยขั้นแรกจะต้องผ่านการ Approve จากแอดมินก่อน ว่าเป็นภาพสตรีทและตรงตามกฏหรือไม่ นอกจากนี้ก็ยังสามารถขอความคิดเห็นจากแอดมินได้เช่นกัน

จากที่เล่ามาทั้งหมด จะเห็นว่า การที่เรายังยึดติดหรือมองหา Like ในโลกนี้ อาจจะต้องนั่งคิดทบทวนกันใหม่ว่า แต่ละ Like นั้น กำลังพาเราไปไหน? ภาพที่มีการกด 1,000 Like ไม่ได้แปลว่ามัน “ดี” หรือเป็นคำชมเสมอไป มันมีความซับซ้อนอยู่ในนั้นอีกมาก การที่ได้ Like น้อย ก็อย่าเพิ่งท้อแท้ไป และอย่าไปคิดว่ามันคือทุกสิ่งที่เราต้องการ เพราะสิ่งสำคัญกว่านั้น.. ทั้งหมดที่คุณกำลังถ่ายภาพสตรีทอยู่ คุณทำมันเพื่อใคร? เพื่อสร้างงานที่ตัวเองชื่นชมหรือเพื่อคนอื่นๆมาชื่นชม?  นี่คือความเห็นของเรานะ คุณคิดเห็นกันว่าอย่างไร?

 

ภาพประกอบ Katie Sayer

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s