แนะนำเบื้องต้น.. ถ่ายสตรีทยังไงให้มันสวยและน่าสนใจด้วย

บทความ โดย อาทิตย์ เลิศรักษ์มงคล (Sun)

ถึงแม้ว่าคำจำกัดความตามวิชาการถ่ายสตรีท คือ “การถ่ายภาพในที่สาธารณะโดยไม่มีการจัดฉาก และมีเนื้อหาที่สร้างสรรค์” แต่ก็ไม่ใช่ว่ามันจะไม่ต้องการความสวยงามนะ…

การถ่ายสตรีทก็ไม่ต่างกับการถ่ายภาพแนวอื่นๆ คือมีความสวยงามของการเป็นภาพถ่าย แล้วเราค่อยบวกเรื่องราวที่น่าสนใจที่เราต้องการจะสื่อสารลงไป

หลังจากมีการครุ่นคิดว่าจะเขียนบทความนี้ออกมาในหน้าตาแบบไหนให้เข้าใจง่ายที่สุด เนื่องจากมีคนถามบ่อยเหลือเกิน ด้วยคำถามที่ฟังดูง่ายมาก แต่ตอบยากมากเช่นกัน “ถ่ายสตรีทยังไงให้มันสวยครับ?”

วันนี้เลยขอเขียนบทความนึง วิเคราะห์จากภาพสตรีทกลั่นออกมาเป็นหัวข้อๆ ลองเอาไปฝึกกันเป็นอย่างๆ จับงานตัวเองออกมาดูว่า มันมีสิ่งเหล่านี้ในภาพหรือยัง? รับรองว่า อย่างน้อยงานของตัวเองจะต้องดีขึ้นสักหน่อยล่ะน่ะ

 

การจัดองค์ประกอบภาพ

ฟังดูพูดง่ายๆ แต่อาจจะเข้าใจยาก…ใจเย็นๆ มาอ่านกันต่อ

การถ่ายภาพสตรีทมีทั้งจังหวะที่รีบเร่ง เพราะเหตุการณ์นั้นเกิดเพียงเสี้ยววินาที หรืออาจจะเป็นจังหวะที่เราสามารถยืนถ่ายไปได้เรื่อยๆก็มีทั้งนั้น แต่ไม่ว่าแบบไหน สิ่งสำคัญนั่นก็คือ การจัดองค์ประกอบภาพให้สวยงาม หลักมาตรฐานที่มักใช้กันเช่น Golden Ratio , Rule of Thirds เป็นต้น

เอาจริงๆนะ.. เราว่า Golden Ratio เข้าใจยากเกินไปสำหรับหลายๆคน โดยเฉพาะคนที่ไม่มีพื้นฐานศิลปะมาก่อน เราเลยคิดว่าสมควรอย่างยิ่งที่จะเลือก Rule of Thirds มาทำความเข้าใจก่อน แล้วอะไรคือ Rule of Thirds?

ง่ายๆคือเมื่อลากเส้น 3 เส้น ทั้งแนวตั้งและแนวนอนเท่าๆกัน จะเกิดจุดตัด 4 จุด  ซึ่งตามหลักแล้ว อะไรก็ตามที่อยู่ตรงจุดตัดพอดี สิ่งนั้นจะโดดเด่นที่สุด แล้วสิ่งอื่นๆที่อยู่นอกจุดจะเป็นส่วนที่สำคัญรองลงมา

นอกจากจุดตัดแล้ว เรายังมองเห็นเส้นแบ่งภาพออกเป็นสามส่วนอีก ดังนั้นเราก็ยังจะสามารถแบ่งภาพออกเป็น 3 ส่วนที่สวยงามได้อีกด้วย

 

002
ดูที่ภาพ จุดตัดสีแดงทั้งสี่ คือจุดตัดที่ทำให้เกิดจุดสนใจของภาพ / เส้นแบ่งทั้งแนวนอน แนวตั้ง แบ่งภาพออกเป็นสามส่วน เพื่อการจัดสัดส่วนภาพที่ดี

 

14311888252_be778c4b12_o
© ทวีพงษ์ ประทุมวงษ์ / Street Photo Thailand

 

แต่สิ่งสำคัญมากกว่าการมานั่งคิดถึงเรื่อง Rule of Thirds ก็คือ.. ควรศึกษางานที่มีสัดส่วนสวยงามเยอะๆ แล้วก็ฝึกถ่ายให้ได้สัดส่วนแบบนั้นเยอะๆ วิเคราะห์งานตัวเองอย่างตรงมาตรงไป เมื่อการดูภาพและการฝึกมากพอ พอถึงสถานการณ์จริงเราคงไม่มีเวลานั่งคิดในจังหวะเสี้ยววินาทีถึงกฏอะไรอีกต่อไป ใครจะมานั่งทบทวนวะ.. ว่าต้องเอาคนไปอยู่ส่วนก้นหอยของ Golden Ratio อะไรแบบนั้น..คิดไม่ทันหรอก (บางคนบอก.. ก็เปิด Grid ในกล้องสิวะ ถถถถถ)

แต่ความเป็นจริงคือ ถ้าฝึกมากพอสมองจะสั่งให้เราจัดองค์ประกอบภาพตามจิตใต้สำนึกมากกว่า (ส่วนตัวก็ไม่เคยคิดทันว่ามันอยู่ในสัดส่วนที่ถูกต้องหรือยัง? แต่ใช้ความรู้สึกมากกว่า)

 

ระยะห่าง ความใกล้ไกล

ความใกล้ไกลของสิ่งที่เราจะถ่ายมีความสำคัญเช่นกัน เวลาเริ่มต้นถ่ายสตรีทมักจะมีคำแนะนำเรื่องการถ่ายให้ใกล้แบบขึ้นอีก (Approach) นั่นเป็นเพราะธรรมชาติคนมักจะกลัวการเข้าใกล้คนแปลกหน้า ทำให้ภาพมีระยะห่างเกินไป เล่าเรื่องไม่ชัดเจน ไม่กระชับ ในขณะที่เรามักจะกล้าถ่ายภาพคนในครอบครัวมากกว่า นั่นเป็นเหตุผลว่าทำไมภาพที่เราถ่ายเพื่อน ถ่ายคนในครอบครัวก็มักจะดูดีกว่าถ่ายคนแปลกหน้า เป็นเหตุผลให้คนที่เริ่มต้นถ่ายสตรีท ต้องฝึกการ Approach หรือเข้าหาคนให้ได้ก่อน

เรื่องระยะเลยเป็นเรื่องสำคัญ แต่ก็ใช่ว่าจะต้องใกล้อย่างเดียวนะ…มันต้องแล้วแต่ว่าเราจะเล่าอะไรด้วย ถ้าเราฝึกใกล้ได้แล้ว นั่นแปลว่าเราทะลายกำแพงข้อจำกัดของทุกระยะได้ เราสามารถถ่ายได้ทั้งใกล้ , กลาง และ ไกล ได้ทั้งหมด โดยไม่มีความกลัวอะไร

เหมือนซีนต่างๆในหนัง ทำไม?..ฉากนี้กล้องต้อง Close up ไปที่หน้าคนนี้ เพราะต้องการดูสีหน้าของตัวละคร หรือทำไมฉากนี้ต้องอยู่ระยะ Medium Shot เพราะหนังต้องการเล่าเรื่องระหว่างตัวละคร 3 ตัวคุยกัน หรือทำไมฉากนี้ต้อง Long Shot อยู่ไกล เพราะหนังต้องการให้ความสัมพันธ์ระหว่างฉากและตัวละคร เป็นต้น

 

23784825360_739bd1109c_b
Close-Up เพื่อให้เห็นสีหน้าของ Subject / © อาทิตย์ เลิศรักษ์มงคล / Street Photo Thailand

 

26748000142_ba61a96127_k
Medium Shot เพื่อเล่าเรื่องระหว่าง Subject กับองค์ประกอบข้างๆ / © สกุลชัย สี่กิติกุล / Street Photo Thailand

 

004
Long Shot เพื่อเล่าเรื่องระหว่าง Subject กับฉาก หรือสิ่งแวดล้อมทั้งภาพ / © Shin Noguchi

** ย้อนอ่านบทสัมภาษณ์ของ Shin Noguchi ได้ คลิกที่นี่ **

 

การเลือก Subject ที่น่าสนใจ

เป็นส่วนสำคัญอีกเรื่องหนึ่งสำหรับมือใหม่ หลายๆคนพอหัดถ่ายสตรีทก็มักจะถ่ายดะเลย อะไรก็ได้ ใครก็ได้ ยิ่งพอเข้าใกล้แบบเป็นนะ.. ถ่ายแม่งแหลกเลย ในความเป็นจริงแล้วการเลือก Subject ที่ดีจะมีพลังส่งภาพนั้นอย่างน้อยๆก็เกิน 50% เลย

Subject ที่น่าสนใจคืออะไร? Bruce Gilden ปรมาจารย์ด้านการถ่ายสตรีทแบบจ่อคอหอยมักจะกล่าวถึงเรื่องนี้เสมอ “Characters” นั่นคือคำที่เขาใช้อธิบายการเลือก Subject ที่ดี แล้ว…อะไรคือ Characters ?

ภาษาไทยแปลไว้ว่า “บุคลิก” นั่นหมายความรวมตั้งแต่ หน้าตา (ประหลาด , สวย , หล่อ , ตลก , น่ากลัว) รูปร่าง เสื้อผ้า ทรงผม ท่าทาง ของคนๆนึง ทั้งหมดนี้รวมกันแล้วถ้าคนๆนั้นเดินอยู่บนถนน มี “บุคลิก” ที่ทำให้เราสนใจได้ ทำให้เราจดจำได้ ก็จะเป็น Subject ที่ดีในภาพถ่ายนั้น เช่นเดียวกับเวลาเราดูหนังสักเรื่อง เรามักจะสะดุดกับตัวละครในหนังที่โดดเด่นออกมา มากกว่าตัวประกอบทั่วๆไป

 

USA. New York City. Woman walking on Fifth Avenue. 1992.
© Bruce Gilden / Magnum Photos
USA. New York City. 1990.
© Bruce Gilden / Magnum Photos
USA. New York City. 1986.
© Bruce Gilden / Magnum Photos

 

อาการ ท่าทาง (Gesture)

จริงๆหัวข้อนี้เราให้ความสำคัญมากถึงกับเคยจดเอาไว้ว่าอยากเขียนเจาะจงเรื่องนี้โดยเฉพาะ แต่เอาเป็นว่าอธิบายในนี้คร่าวๆไว้ก่อนว่า ส่วนนี้สำคัญอย่างไร?

ลองจินตนาการจากส่วนของหน้าตา Subject ก่อน สมมติ Subject หน้าตาสวย ทุกอย่างดูโดดเด่น แต่ถ้าเขาไม่ได้ทำท่าอะไร ไม่ได้โพสว่างั้น หรือไม่ได้ทำท่าทางอะไรโดดเด่น ความดีงามของ Subject นั้นก็ย่อมไม่มีประโยชน์ ก็เหมือนการถ่ายแบบ ถ้านางแบบไม่โพส หรือไม่แสดงสีหน้า ท่าทาง หรือจังหวะที่น่าสนใจแล้ว ก็เท่ากับทุกอย่างมันสูญเปล่า

 

IMG_0915
Contact Sheet ของลุง Bruce จะเห็นว่ารูปสองรูปแตกต่างกันที่ Gesture อย่างเห็นได้ชัด และรูปที่ขีดเส้นใต้แดง คือรูปที่ลุงเลือก © Bruce Gilden / Magnum Photos

 

25548118982_6605e3d27a_o
ถ้ารูปนี้ คนในภาพยืนนิ่งๆ ความสำคัญของภาพจะหายไปหมด / © อาทิตย์ เลิศรักษ์มงคล / Street Photo Thailand

 

การเลือกฉาก

ฉากเป็นเรื่องสำคัญไม่น้อยกว่าเรื่องอื่นๆที่ว่าไป เพราะการถ่ายสตรีทมีหัวใจอย่างหนึ่งคือการเล่าเรื่อง ถ้าพื้นหลังที่ดี ฉากที่ดี ก็จะส่งเสริมเรื่องราวที่เราอยากจะเล่าให้ดีมากขึ้น ไม่ว่าฉากนั้นจะทำหน้าที่เล่าเรื่อง จะทำหน้าที่ขับให้ Subject โดดเด่นออกมา ก็ตาม หลักง่ายๆของการมองหาฉากอย่างเช่น

 

  • ฉากที่สะอาดตา จะช่วยให้ Subject โดดเด่น ในกรณีที่เราต้องการเน้นที่ Subject
Share
© ทวีพงษ์ ประทุมวงษ์ / Street Photo Thailand

 

  • ฉากที่แปลกประหลาด จะช่วยให้เรื่องราวในภาพน่าสนใจมากยิ่งขึ้น
19789076799_738b4d0aac_k
© ทวีพงษ์ ประทุมวงษ์ / Street Photo Thailand

 

  • ฉากที่เกี่ยวพันกับเรื่องราวของ Subject จะช่วยให้เรื่องราวสมบูรณ์แบบ
20835520874_c9f1264a20_o
© ทวีพงษ์ ประทุมวงษ์ / Street Photo Thailand

 

ทั้งหมดนี้ เป็นเบื้องต้นที่ต้องคำนึงถึงเลย เวลาจะฝึกถ่ายสตรีทให้สวย เราเชื่อว่าถ้าคำนึงถึงสิ่งเหล่านี้ได้ครบนะ อย่างน้อยจะเห็นพัฒนาการที่ดีของงานตัวเองแน่ๆ เราเองทุกวันนี้ที่ถ่าย ก็ยังพลาดอะไรบางอย่างในสิ่งเหล่านี้ ต้องคอยเตือนตัวเองเสมอเวลาออกไปถ่ายเช่นกัน ขอให้ทุกคนโชคดี ได้ภาพดีๆกลับบ้านกันทุกคน

 

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s