ช่างภาพหัวก้าวหน้า Harry Gruyaert กับการตั้งคำถามด้วยรูปทรงและแสง

จากบทความใน British Journal of Photography โดย Brennavan Sritharan

 

จากประโยคในหนังสือภาพที่ตีพิมพ์เป็นภาษาอังกฤษครั้งแรกของเขา Harry Gruyaert ช่างภาพ Magnum ที่ได้พูดถึงความเป็นจริงของสีสัน และเส้นบางๆระหว่างงานศิลปะกับภาพถ่าย

 

grh1989002k276
Kerala, India, 1989. © 2015 Harry Gruyaert / Magnum Photos

 

“ภาพของผมมันไม่ได้มีเรื่องราวอะไร มันเป็นแค่การตั้งคำถามด้วยรูปทรงและแสงเท่านั้นเอง” Harry Gruyaert กล่าว นี่คือเรื่องราวของช่างภาพ Magnum เขาขึ้นชื่อเรื่องการไม่ค่อยสนใจจะเล่าเรื่องที่มาที่ไปของภาพดังๆของเขาเท่าไหร่

หนึ่งในช่างภาพชาวยุโรปที่ถนัดในด้านการสร้างสรรค์ภาพที่ใช้สีสันอย่างงดงาม Gruyaert มีความขบถในตัว อย่างที่เห็นในประโยคที่เขียนไว้ในหนังสือภาพที่ตีพิมพ์เป็นภาษาอังกฤษครั้งแรกของเขา ตีพิมพ์โดยสำนักพิมพ์  Thames & Hudson ซึ่งเป็นเล่มที่มีงานของเขาครบถ้วน ย้อนรวมเอาไว้ตั้งแต่ยุคก่อนๆมา

ในขณะที่ช่างภาพอเมริกันอย่าง William Eggleston และ Stephen Shore หลงใหลในการเล่นกับสีสัน ช่างภาพยุโรปในยุคเดียวกันกลับไม่ชอบที่จะใช้ภาพสีในงานโฆษณา งานข่าว และภาพประกอบต่างๆ ดังนั้น Grayaert จึงดูสไตล์ไปทางฝั่งอเมริกามากกว่า

“ในยุโรป โดยเฉพาะฝรั่งเศส ค่อนข้างจะหัวอนุรักษ์อย่าง Cartier-Bresson ซึ่งให้ความสำคัญกับผู้คนมากกว่าองค์ประกอบแวดล้อม” เขาพูด “ผมก็ยกย่องในสิ่งนั้นนะ แต่ผมไม่ได้รู้สึกถึงอะไรแบบนั้นเลย ผมสนใจในทุกองค์ประกอบ การตกแต่ง แสง และแม้แต่รถยนต์ องค์ประกอบอื่นๆสำคัญพอกับคนนั่นแหล่ะ ซึ่งนั่นมันก็เป็นมุมมองคนละมุมมองกัน”

ซึ่งศิลปิน Richard Nonas เองก็พูดไปในทางเดียวกัน “งานของ Harry Gruyaert นั้นแสดงให้เห็นถึงภาพที่มีองค์ประกอบของทุกสิ่งอย่างรอบๆตัวเสมอๆ แม้แต่ในภาพที่มีผู้คนอยู่ ก็ยังเป็นภาพที่แสดงสิ่งของที่แปลกใหม่ ไม่ใช่แค่การเคลื่อนไหว”

Gruyaert เข้าร่วมกับ Magnum Photo ตั้งแต่ปี 1981 ซึ่งจุดเด่นของเขาคืองานที่ร่วมสมัย ค่อนข้างไปทาง Pop Culture มากกว่างานภาพข่าว ซึ่งจริงๆแล้วก็ค่อนข้างไม่ค่อยเข้ากับภาพลักษณ์ของเอเจนซี่ผู้มีทั้งช่างภาพระดับตำนานอย่าง Robert Capa และ René Burri อยู่ ในเวลานั้นก็เต็มไปด้วยช่างภาพข่าวที่ถ่ายภาพขาวดำกันทั้งนั้น “บางทีมันก็คงเหมือนกับโรงละครเจ๋งๆ หรือไม่ก็ครอบครัวใหญ่ที่มีทั้งเรื่องแฮปปี้ๆและเรื่องน่ากลัวๆไปพร้อมๆกัน”

 

grh1988005k086
Boom, Belgium, 1988. © 2015 Harry Gruyaert / Magnum Photos.

 

“ตอนที่ผมเดินทางไปที่อเมริกาเมื่อปี 1968 และได้เจอกับงานป๊อปอาร์ท นั่นเป็นจุดเปลี่ยนของผมเลย มันเป็นเรื่องที่ใหม่มาก และทำให้ผมมองเรื่องปกติพวกนี้เปลี่ยนไป จะไม่บอกว่า ‘นี่มันเป็นสิ่งที่รสนิยมแย่’ แต่ลองทำอะไรแบบนั้น ยอมรับมัน มองดูมันด้วยอารมณ์ขันแทน”

ผลจากงานป๊อปอาร์ทนั้นชัดเจน ตอนเริ่มต้นของหนังสือภาพเล่มใหม่ของเขา ก็เป็นซีรีย์ที่ชื่อว่า TV Shots เป็นซีรีย์ที่เขาทำเมื่อปี 1972 โดยที่เขาถ่ายภาพบิดๆเบี้ยวๆในทีวี

ตอนที่เขาอยู่ในลอนดอน Gruyaert ทำซีรีย์นี้โดยใช้ตัวหาคลื่นไปวางไว้บนทีวีเพื่อรบกวน และให้มันหาคลื่นไปเรื่อยๆเอง จากนั้นเขาก็ถ่ายภาพที่บิดๆเบี้ยวๆในทีวีนั้นตามที่เขาเห็น

สีที่จัดจ้าน และใบหน้าที่บิดเบี้ยว ทำให้เกิดอารมณ์จิกกัด ความเลวร้าย การครอบงำของวัฒนธรรมสื่อ ซึ่งซีรีย์นี้ได้จัดแสดงครั้งแรกเมื่อปี 1974 และกลายเป็นประเด็นร้อนแรงที่ถกเถียงกัน

ภาพต่างๆในงานแรกที่จริงๆจังๆของเขา แตกต่างจากงานยุคหลังๆของเขาที่มีชื่อเสียง แต่มันถูกนำเสนอออกมาได้อย่างชัดเจนที่ทำให้เข้าใจในงานของเขา แต่ถึงอย่างไร เขายังพยายามที่จะต่อสู้กับการที่ถูกมองว่าเขาคือศิลปิน “ไม่รู้สิ มันค่อนข้างซับซ้อนนะ ผมบอกว่าผมคือช่างภาพ และถ้าคนคิดว่านั่นคืองานศิลปะ มันก็ใช่แหล่ะ”

 

GRH1985004K312
Paris, France, 1985. © 2015 Harry Gruyaert / Magnum Photos

 

Gruyaert ไม่ชอบที่จะบรรยายเรื่องราว  เลยทำให้หลงใหลกับความธรรมดาสามัญ นั่นทำให้เขามองหาสิ่งต่างๆลงลึกไปกว่าสิ่งที่ช่างภาพทั่วไปเห็น “มันเกิดจากสัญชาตญาณล้วนๆเลย ไม่มีคอนเซป องค์ประกอบต่างๆมันทำให้ผมสนใจ  ผมหลงใหลในสิ่งที่ไม่ได้คาดคิดไว้ อะไรที่มันมารวมอยู่ด้วยกันแล้วผมคิดว่ามันใช่ ซึ่งมันใช้ความคิดน้อยมากจริงๆ”

“ตอนที่ผมเข้าร่วมกับ Magnum ผมเอางานของผมที่ปารีสโชว์ให้ Raymond Depardon ดู เขาบอกว่า ‘มันมีเสน่ห์เพราะคุณจับเอาความธรรมดามานี่แหล่ะ สีบนโต๊ะนั่น พลาสติกนี่’ มันเป็นความคิดที่ว่าทำไมปารีสไม่ใช่ขาวดำ  ซึ่งเอาจริงๆคนก็ไม่ได้สนใจตรงนั้นหรอก คนสนใจสิ่งที่อยู่ตรงหน้านี่แหล่ะ คนต้องการเรื่องที่มันน่าสนใจ” หลังจากเรื่องราวเกี่ยวกับงานของเขาแล้ว บางที Gruyaert ก็อาจจะปฏิเสธที่จะทำอะไร ในแบบที่คนอยากจะเห็นดิมๆในงานของเขาอีกก็เป็นได้

 

 

 

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s