ช่างภาพหัวก้าวหน้า Harry Gruyaert กับการตั้งคำถามด้วยรูปทรงและแสง

จากบทความใน British Journal of Photography โดย Brennavan Sritharan

 

จากประโยคในหนังสือภาพที่ตีพิมพ์เป็นภาษาอังกฤษครั้งแรกของเขา Harry Gruyaert ช่างภาพ Magnum ที่ได้พูดถึงความเป็นจริงของสีสัน และเส้นบางๆระหว่างงานศิลปะกับภาพถ่าย

 

grh1989002k276
Kerala, India, 1989. © 2015 Harry Gruyaert / Magnum Photos

 

“ภาพของผมมันไม่ได้มีเรื่องราวอะไร มันเป็นแค่การตั้งคำถามด้วยรูปทรงและแสงเท่านั้นเอง” Harry Gruyaert กล่าว นี่คือเรื่องราวของช่างภาพ Magnum เขาขึ้นชื่อเรื่องการไม่ค่อยสนใจจะเล่าเรื่องที่มาที่ไปของภาพดังๆของเขาเท่าไหร่

หนึ่งในช่างภาพชาวยุโรปที่ถนัดในด้านการสร้างสรรค์ภาพที่ใช้สีสันอย่างงดงาม Gruyaert มีความขบถในตัว อย่างที่เห็นในประโยคที่เขียนไว้ในหนังสือภาพที่ตีพิมพ์เป็นภาษาอังกฤษครั้งแรกของเขา ตีพิมพ์โดยสำนักพิมพ์  Thames & Hudson ซึ่งเป็นเล่มที่มีงานของเขาครบถ้วน ย้อนรวมเอาไว้ตั้งแต่ยุคก่อนๆมา

ในขณะที่ช่างภาพอเมริกันอย่าง William Eggleston และ Stephen Shore หลงใหลในการเล่นกับสีสัน ช่างภาพยุโรปในยุคเดียวกันกลับไม่ชอบที่จะใช้ภาพสีในงานโฆษณา งานข่าว และภาพประกอบต่างๆ ดังนั้น Grayaert จึงดูสไตล์ไปทางฝั่งอเมริกามากกว่า

“ในยุโรป โดยเฉพาะฝรั่งเศส ค่อนข้างจะหัวอนุรักษ์อย่าง Cartier-Bresson ซึ่งให้ความสำคัญกับผู้คนมากกว่าองค์ประกอบแวดล้อม” เขาพูด “ผมก็ยกย่องในสิ่งนั้นนะ แต่ผมไม่ได้รู้สึกถึงอะไรแบบนั้นเลย ผมสนใจในทุกองค์ประกอบ การตกแต่ง แสง และแม้แต่รถยนต์ องค์ประกอบอื่นๆสำคัญพอกับคนนั่นแหล่ะ ซึ่งนั่นมันก็เป็นมุมมองคนละมุมมองกัน”

ซึ่งศิลปิน Richard Nonas เองก็พูดไปในทางเดียวกัน “งานของ Harry Gruyaert นั้นแสดงให้เห็นถึงภาพที่มีองค์ประกอบของทุกสิ่งอย่างรอบๆตัวเสมอๆ แม้แต่ในภาพที่มีผู้คนอยู่ ก็ยังเป็นภาพที่แสดงสิ่งของที่แปลกใหม่ ไม่ใช่แค่การเคลื่อนไหว”

Gruyaert เข้าร่วมกับ Magnum Photo ตั้งแต่ปี 1981 ซึ่งจุดเด่นของเขาคืองานที่ร่วมสมัย ค่อนข้างไปทาง Pop Culture มากกว่างานภาพข่าว ซึ่งจริงๆแล้วก็ค่อนข้างไม่ค่อยเข้ากับภาพลักษณ์ของเอเจนซี่ผู้มีทั้งช่างภาพระดับตำนานอย่าง Robert Capa และ René Burri อยู่ ในเวลานั้นก็เต็มไปด้วยช่างภาพข่าวที่ถ่ายภาพขาวดำกันทั้งนั้น “บางทีมันก็คงเหมือนกับโรงละครเจ๋งๆ หรือไม่ก็ครอบครัวใหญ่ที่มีทั้งเรื่องแฮปปี้ๆและเรื่องน่ากลัวๆไปพร้อมๆกัน”

 

grh1988005k086
Boom, Belgium, 1988. © 2015 Harry Gruyaert / Magnum Photos.

 

“ตอนที่ผมเดินทางไปที่อเมริกาเมื่อปี 1968 และได้เจอกับงานป๊อปอาร์ท นั่นเป็นจุดเปลี่ยนของผมเลย มันเป็นเรื่องที่ใหม่มาก และทำให้ผมมองเรื่องปกติพวกนี้เปลี่ยนไป จะไม่บอกว่า ‘นี่มันเป็นสิ่งที่รสนิยมแย่’ แต่ลองทำอะไรแบบนั้น ยอมรับมัน มองดูมันด้วยอารมณ์ขันแทน”

ผลจากงานป๊อปอาร์ทนั้นชัดเจน ตอนเริ่มต้นของหนังสือภาพเล่มใหม่ของเขา ก็เป็นซีรีย์ที่ชื่อว่า TV Shots เป็นซีรีย์ที่เขาทำเมื่อปี 1972 โดยที่เขาถ่ายภาพบิดๆเบี้ยวๆในทีวี

ตอนที่เขาอยู่ในลอนดอน Gruyaert ทำซีรีย์นี้โดยใช้ตัวหาคลื่นไปวางไว้บนทีวีเพื่อรบกวน และให้มันหาคลื่นไปเรื่อยๆเอง จากนั้นเขาก็ถ่ายภาพที่บิดๆเบี้ยวๆในทีวีนั้นตามที่เขาเห็น

สีที่จัดจ้าน และใบหน้าที่บิดเบี้ยว ทำให้เกิดอารมณ์จิกกัด ความเลวร้าย การครอบงำของวัฒนธรรมสื่อ ซึ่งซีรีย์นี้ได้จัดแสดงครั้งแรกเมื่อปี 1974 และกลายเป็นประเด็นร้อนแรงที่ถกเถียงกัน

ภาพต่างๆในงานแรกที่จริงๆจังๆของเขา แตกต่างจากงานยุคหลังๆของเขาที่มีชื่อเสียง แต่มันถูกนำเสนอออกมาได้อย่างชัดเจนที่ทำให้เข้าใจในงานของเขา แต่ถึงอย่างไร เขายังพยายามที่จะต่อสู้กับการที่ถูกมองว่าเขาคือศิลปิน “ไม่รู้สิ มันค่อนข้างซับซ้อนนะ ผมบอกว่าผมคือช่างภาพ และถ้าคนคิดว่านั่นคืองานศิลปะ มันก็ใช่แหล่ะ”

 

GRH1985004K312
Paris, France, 1985. © 2015 Harry Gruyaert / Magnum Photos

 

Gruyaert ไม่ชอบที่จะบรรยายเรื่องราว  เลยทำให้หลงใหลกับความธรรมดาสามัญ นั่นทำให้เขามองหาสิ่งต่างๆลงลึกไปกว่าสิ่งที่ช่างภาพทั่วไปเห็น “มันเกิดจากสัญชาตญาณล้วนๆเลย ไม่มีคอนเซป องค์ประกอบต่างๆมันทำให้ผมสนใจ  ผมหลงใหลในสิ่งที่ไม่ได้คาดคิดไว้ อะไรที่มันมารวมอยู่ด้วยกันแล้วผมคิดว่ามันใช่ ซึ่งมันใช้ความคิดน้อยมากจริงๆ”

“ตอนที่ผมเข้าร่วมกับ Magnum ผมเอางานของผมที่ปารีสโชว์ให้ Raymond Depardon ดู เขาบอกว่า ‘มันมีเสน่ห์เพราะคุณจับเอาความธรรมดามานี่แหล่ะ สีบนโต๊ะนั่น พลาสติกนี่’ มันเป็นความคิดที่ว่าทำไมปารีสไม่ใช่ขาวดำ  ซึ่งเอาจริงๆคนก็ไม่ได้สนใจตรงนั้นหรอก คนสนใจสิ่งที่อยู่ตรงหน้านี่แหล่ะ คนต้องการเรื่องที่มันน่าสนใจ” หลังจากเรื่องราวเกี่ยวกับงานของเขาแล้ว บางที Gruyaert ก็อาจจะปฏิเสธที่จะทำอะไร ในแบบที่คนอยากจะเห็นดิมๆในงานของเขาอีกก็เป็นได้

 

 

 

Advertisements

ผู้ก่อตั้งและเขียน สยาม.มนุษย์.สตรีท เจ้าของร้านคนชอบถ่ายภาพอะนาล็อกที่ชื่อว่า Husband and Wife Shop

Leave a Reply

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.