ประวัติศาสตร์การถ่ายภาพ Ernst Haas ช่างภาพผู้เขียนบทกวีด้วยภาพสี

บทความ โดย อาทิตย์ เลิศรักษ์มงคล (Sun)

21 สิงหาคม ปี 1962 ณ MoMA พิพิธภัณฑ์ศิลปะร่วมสมัยที่ทรงอิทธิพลที่สุดของโลก คือวันที่เริ่มเปิดนิทรรศการภาพถ่ายที่ถือได้ว่าเป็นหลักไมล์สำคัญอีกครั้งของวงการศิลปะภาพถ่าย ในใบสูจิบัตรงานนั้นได้เขียนเอาไว้ว่า

งานภาพถ่ายสีของ Ernst Haas คือก้าวใหม่ของ “ศาสตร์แห่งการมองเห็น” เมื่อภาพถ่ายไม่ใช่เพียงแค่ภาพข่าว แต่มันคือ “บทกวีที่มองเห็นได้ด้วยตา” 

The Museum of Modern Art Archives, New York
ภาพหน้างานนิทรรศการภาพของ Enrst Haas ที่ชื่อว่า Color Photography ที่ MoMA เมื่อปี 1962

ในยุคที่ภาพสีคือชนชั้นล่างของวงการศิลปะภาพถ่าย ไม่มีใครให้การยอมรับภาพสี Henri Cartier-Bresson ปรมาจารย์ภาพสตรีทในยุค ’40s แสดงทัศนคติความชังต่อภาพสีอย่างแรงกล้า Ansel Adams ปรมาจารย์ภาพถ่ายขาวดำชื่อดังของโลก ในยุค ’50-60s ต้องแอบโชว์ผลงานภาพสีของเขาเฉพาะในกลุ่มใต้ดินในยุคนั้นเท่านั้น แต่ MoMA หวังใจไว้ว่าความขัดแย้งนั้นกำลังจะหมดลงด้วยภาพถ่ายแห่งการปฏิวิติของ Ernst Haas

Ernst Haas เป็นช่างภาพชาวออสเตรียผู้สนใจในงานศิลปะภาพวาด นั่นทำให้เขามุ่งเน้นการถ่ายภาพเชิง abstract เป็นหลัก จนกระทั่งเขาเริ่มหันมาถ่ายภาพข่าวเป็นอาชีพในช่วงหลังสงครามโลกครั้งที่ 2 และจากนั้นไม่นานเขาจึงได้รับเชิญจาก Robert Capa ผู้ก่อตั้งเอเจนซี่ช่างภาพ Magnum Photos เข้าเป็นหนึ่งในสมาชิก จนภายหลังเขาได้ขึ้นเป็นประธานของเอเจนซี่ในช่วงปี 1959 – 1960

ปี 1950 Hass ย้ายมาอยู่นิวยอร์คซึ่งเป็นช่วงที่เขาเริ่มต้นหันมาถ่ายภาพสีอย่างจริงจัง และนั่นคือช่วงที่เขาเริ่มผลิตงานเรียงความภาพที่ชื่อว่า “Magic Images of New York” ให้กับนิตยสาร LIFE ซึ่งเป็นครั้งแรกที่ภาพสีถูกตีพิมพ์ใน LIFE มากถึง 24 หน้า (รวม 2 ฉบับ) และมันยังเป็นงานชิ้นสำคัญชิ้นหนึ่งของเขาด้วย

 

“ผมยังจำได้ดีถึงช่วงสงครามโลก ช่วงหลายปีของสงครามรวมไปถึงช่วง 5 ปีก่อนสงคราม มันเป็นช่วงหลายปีที่ภาพเหล่านั้นเป็นภาพขาวดำ อย่างไรก็ตาม..แม้ว่าการถ่ายภาพสีมันจะเป็นได้เพียงแค่เชิงสัญลักษณ์ ผมก็อยากจะสื่อให้เห็นว่า โลกและชีวิตมันได้เปลี่ยนไปแล้ว ถ้าทุกสิ่งอย่างคือภาพวาดที่เกิดขึ้นใหม่ ภาพแห่งความหมองหม่นควรจะจบสิ้นลง วันเวลาแห่งการเริ่มต้นใหม่ของฤดูผลิใบย่อมเหมาะสมที่จะฉลองด้วยห้วงเวลาที่ภาพเป็นสีสัน เต็มไปด้วยความหวังใหม่” – Ernst Haas 

เขาพัฒนางานภาพถ่ายสีของเขาด้วยสไตล์ของเขาเอง แม้ว่าจะเป็นช่วงเวลาที่ภาพสีถูกมองว่าเกิดมาเพื่อสำหรับงานโฆษณา งานนิตยสารเท่านั้น แต่ Haas ก็พยายามสร้างคุณค่าให้งานของเขาด้วยภาพสีมาอย่างต่อเนื่อง ก่อนงานนิทรรศการภาพที่ชื่อว่า Color Photography ของ Ernst Haas ในปี 1962 จะถูกจัดขึ้น บนกำแพงของ MoMA ไม่เคยมีการจัดแสดงเดี่ยวภาพสีมาก่อน นั่นจึงเป็นบันทึกประวัติศาสตร์หน้าแรกของการถ่ายภาพสีของโลกศิลปะยุคใหม่ ซึ่ง Haas ใช้เวลาถึง 10 ปีในการพัฒนาและรวบรวมงานภาพสีจนได้จัดแสดงในครั้งนั้น

ที่น่าสนใจไปกว่านั้น เราอาจจะเคยได้ยินว่า William Eggleston คือเจ้าพ่อแห่งการปฏิวัติภาพถ่ายสี เนื่องด้วยเพราะเขาคือคนที่นำพาภาพสีให้เกิดกระแสในวงการศิลปะจนเป็นที่ยอมรับไปทั่วโลก แต่จริงๆแล้ว งานของ Eggleston กว่าจะได้จัดแสดงนิทรรศการภาพเดี่ยวใน MoMA เป็นครั้งแรกนั่น ก็คือหลังจากงานแสดงภาพของ Ernst Haas ถึง 14 ปี! คือในปี 1976

งานของ Haas ไม่ได้ถูกผลักดันเท่าไหร่นัก เนื่องด้วยทิศทางของงานศิลปะภาพถ่ายในช่วงนั้นพยายามสร้างความแตกต่างไปจากงานของ Haas ซึ่งมีความคล้ายภาพวาด ซึ่งวงการภาพถ่ายกำลังสร้างภาพลักษณ์ใหม่ให้เห็นว่าการถ่ายภาพมันคือศิลปะใหม่ที่แตกต่างไปจากการวาดภาพ แน่นอนว่างานของ Haas คือความขัดแย้งและยังแตกต่างจาก Eggleston ที่มีทิศทางงานที่ตรงกับความต้องการของตลาดมากกว่า ซึ่งถ้าเราจะวิเคราะห์ลงลึกถึงจุดเด่นในงานของ Haas กันแล้ว อาจจะสามารถแบ่งให้เห็นได้ชัดๆอย่างเช่น

การใช้ชัตเตอร์สปีดต่ำเพื่อให้เกิดความเคลื่อนไหวคล้ายสีน้ำ

งานกราฟฟิคที่เกิดจากการครอปใกล้สิ่งต่างๆด้วยเลนส์ Macro

การจัดองค์ประกอบภาพระยะไกลด้วยเลนส์ Tele

 

แต่อย่างไรก็ตาม งานของ Ernst Haas ก็ยังมีอิทธิพลต่อช่างภาพยุคต่อมาอีกไม่น้อย รวมถึงหนังสือภาพของเขาก็ยังขายได้มากกว่า 300,000 เล่มเลยทีเดียว เป็นข้อพิสูจน์ว่าเขาคือหนึ่งในผู้บุกเบิกงานภาพถ่ายสีคนสำคัญและได้รับความยอมรับจากผู้รักงานศิลปะภาพถ่ายทั่วโลกตลอดมา

 

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s